Στο Σχέδιο Νόμου για τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας για τις ΑΠΕ πρέπει να μπει η αναστολή εγκατάστασης τους στην Στερεά Ελλάδα έως το 2040. Η Περιφερειακή Αρχή έχει καθήκον να δράσει.

 

Του Δημήτρη Ι. Κατσούλη     

Την Τρίτη 31 Μαρτίου 2026 αναρτήθηκε στο https://www.opengov.gr/  το Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) το Σχέδιο Νόμου με τίτλο: «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – Ενσωμάτωση Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413, Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1405 και μερική ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1788 – Ρυθμίσεις για την αγορά ενέργειας – Πολεοδομικές ρυθμίσεις – Διατάξεις περιβαλλοντικής και δασικής προστασίας – Ρυθμίσεις για την οργάνωση και την επαρκή στελέχωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και λοιπών φορέων εποπτείας του». Η δημόσια διαβούλευση λήγει αύριο, στις 14 Απριλίου 2026.

Μεταξύ των ρυθμίσεων του Σχεδίου Νόμου είναι και η συμπλήρωση του νομικού πλαισίου των περιοχών αιολικής προτεραιότητας που πλέον ονομάζονται περιοχές επιτάχυνσης και αφορούν το σύνολο των βασικών μορφών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) κυρίως όμως των Αιολικών και των Φωτοβολταϊκών.

Με το άρθρο 9 του Σχεδίου Νόμου αντικαθίσταται το άρθρο  7 Α του Ν. 3468/2006 (Α΄ 129), περί περιοχών πρώτης επιλογής για τις ΑΠΕ χωρίς να επέρχεται ουσιαστική μεταβολή. Το άρθρο 7^Α είχε προστεθεί με το άρθρο 164  παρ.2 Ν.5037/2023,ΦΕΚ Α 78/28.03.2023 και είχε στην παρ. 1 ως εξής: «1. Οι Περιοχές Πρώτης Επιλογής Α.Π.Ε. είναι υποσύνολο των περιοχών που απαιτούνται για την επίτευξη των ποσοτικών στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ, Β` 4893/2019) για το 2030. Οι περιοχές αυτές βρίσκονται εκτός προστατευόμενων περιοχών του Δικτύου «Natura 2000» και οριοθετούνται όπου η ανάπτυξη συγκεκριμένης κατηγορίας ή τεχνολογίας τύπων έργων Α.Π.Ε. δεν αναμένεται να έχει σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις…..3. Τα έργα Α.Π.Ε. που αναπτύσσονται εντός Περιοχών Πρώτης Επιλογής για ΑΠΕ, σύμφωνα με τους όρους και τα μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος της παρ. 2, εξαιρούνται από τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης και την Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση του ν. 4014/2011 (Α` 209).»

Η προτεινόμενη νέα διάταξη έχει ως εξής: «1. Οι Περιοχές Επιτάχυνσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Α.Π.Ε.) είναι υποσύνολο των αναγκαίων περιοχών για την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και χερσαίων αιολικών σταθμών, όπως ορίζεται στην υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/144627/3247/2025 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Χαρτογράφηση των περιοχών για την επίτευξη του στόχου για την ανανεώσιμη ενέργεια στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας το 2050, σύμφωνα με την παρ. 18 του άρθρου 33 του ν. 4936/2022» (Β' 7365). Οι Περιοχές Επιτάχυνσης είναι περιοχές με εγκαταστάσεις σταθμών Α.Π.Ε. και σχετικές με αυτούς υποδομές, όπως τα δίκτυα, οι υποδομές αποθήκευσης ή ό,τι άλλο απαιτείται για τη σύνδεσή τους, που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για γεωργικούς σκοπούς για την επίτευξη των ποσοτικών στόχων της υπ’ αρ. 4/2019 απόφασης του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονικής Πολιτικής «Κύρωση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ)» (Ε.Σ.Ε.Κ., Β’ 4893) για τα έτη 2030 και 2050.

Οι περιοχές αυτές βρίσκονται εκτός:

α) προστατευόμενων περιοχών του Δικτύου «Natura 2000» και των περιοχών που έχουν χαρακτηριστεί στο πλαίσιο εθνικών προγραμμάτων προστασίας για τη διατήρηση της φύσης και της βιοποικιλότητας, των μείζονων μεταναστευτικών οδών για τα πτηνά και τα θαλάσσια θηλαστικά, εξαιρουμένων των τεχνητών και κατασκευασμένων επιφανειών εντός των περιοχών αυτών, όπως οροφές, χώροι στάθμευσης ή υποδομές μεταφορών,

β) περιοχών, όπου η ανάπτυξη συγκεκριμένης κατηγορίας ή τεχνολογίας τύπων έργων Α.Π.Ε. αναμένεται να έχει σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, σύμφωνα με την υπό στοιχεία ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ.107017/28.8.2006 κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων «Εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων, σε συμμόρφωση με τις διατάξεις της οδηγίας 2001/42//ΕΚ σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 2001» (Β’ 1225).

2. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν εισήγησης της Γενικής Γραμματείας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, η οποία προηγουμένως έχει εκπονήσει Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, ορίζονται οι Περιοχές Επιτάχυνσης για σταθμούς Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Α.Π.Ε.) εφόσον δεν επέρχονται σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου «Natura 2000». Για την έκδοση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, απαιτούνται η έγκριση της Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και η γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΧΩ.Θ.Α.).

Με την ίδια απόφαση:

α) ορίζεται το μέγεθος της κάθε Περιοχής Επιτάχυνσης για Α.Π.Ε., λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες και τις απαιτήσεις του τύπου ή των τύπων της τεχνολογίας, διασφαλίζοντας ότι συμβάλλουν στην επίτευξη των ποσοτικών στόχων του Ε.Σ.Ε.Κ. για το 2030 και το 2050,

β) ορίζονται οι όροι και οι κανόνες ανάπτυξης των έργων Α.Π.Ε. και των σχετικών υποδομών τους, όπως τα δίκτυα, οι υποδομές αποθήκευσης ή ό,τι άλλο απαιτείται για τη σύνδεσή τους, καθώς και η κατανομή των περιοχών εγκατάστασης και η μέγιστη ισχύς των έργων σε κάθε περιοχή εγκατάστασης,

γ) θεσπίζονται οι κατευθύνσεις, όροι και τα μέτρα μετριασμού για την προστασία του περιβάλλοντος, σύμφωνα με την υπό στοιχεία ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/2006 κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων

δ) δύναται είτε να δοθεί προτεραιότητα σε τεχνητές και κατασκευασμένες επιφάνειες, όπως στέγες και προσόψεις κτιρίων, υποδομές μεταφορών και στο άμεσο περιβάλλον τους, χώροι στάθμευσης, αγροκτήματα, χώροι αποβλήτων, βιομηχανικοί χώροι, ορυχεία, τεχνητά εσωτερικά υδατικά συστήματα, λίμνες ή ταμιευτήρες και, κατά περίπτωση, χώροι επεξεργασίας αστικών λυμάτων, καθώς και υποβαθμισμένα εδάφη που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για γεωργικούς σκοπούς, είτε να εξαιρεθούν συγκεκριμένοι τύποι τεχνολογιών και ιδίως οι σταθμοί καύσης βιομάζας και οι υδροηλεκτρικοί σταθμοί.

ε) περιγράφεται η αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της περιοχής επιτάχυνσης με αναφορά στα μέτρα μετριασμού.

3. Μετά τη δημοσιοποίησή τους με τη διαδικασία της παρ. 2, οι Περιοχές Επιτάχυνσης σταθμών Α.Π.Ε. επανεξετάζονται περιοδικά, κατά περίπτωση, ιδίως στο πλαίσιο της επικαιροποίησης των ενοποιημένων εθνικών σχεδίων για την ενέργεια και το κλίμα που υποβάλλονται σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 14 του Κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018 για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης και της Δράσης για το Κλίμα, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) 663/2009 και (ΕΚ) 715/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών 94/22/ΕΚ, 98/70/ΕΚ, 2009/31/ΕΚ, 2009/73/ΕΚ, 2010/31/ΕΕ, 2012/27/ΕΕ και 2013/30/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών 2009/119/ΕΚ και (ΕΕ) 2015/652 του Συμβουλίου και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 525/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (L 328).».

Δεδομένου πάντως ότι το υπό διαβούλευση Σχέδιο Νόμου δεν καταστρώνει ειδικότερα μέτρα προσδιορισμού των περιοχών επιτάχυνσης και μάλιστα δεν καταστρώνει αναλυτικά μέτρα περιορισμού και έχοντας ως κρίσιμη παράμετρο το αυξημένο αιολικό και ηλιακό δυναμικό, καθώς παραπέμπει στην πρόσφατη μάλιστα με αριθ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/144627/3247/2025 Απόφαση  του ΥΠΕΝ «Χαρτογράφηση των περιοχών για την επίτευξη του στόχου για την ανανεώσιμη ενέργεια στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας το 2050…» και τους εκεί σχετικούς χάρτες δεν μεταβάλλει ουσιαστικά το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο και προμηνύει το περιεχόμενο του αναμενόμενου προ πολλού Ειδικού Χωροταξικού των ΑΠΕ.

Μετά την ψήφιση του Σχεδίου Νόμου, όλες οι άλλες κανονιστικές πράξεις επαφίονται στην αρμοδιότητα του ΥΠΕΝ ενώ το Ειδικό Χωροταξικό των ΑΠΕ είναι κατά κανόνα Απόφαση της Κυβέρνησης. Τούτο σημαίνει ότι το ζήτημα της κατάστασης των ΑΠΕ στην Στερεά Ελλάδα δεν θα απασχολήσει το κοινοβούλιο παρά μόνο εάν τεθεί στη διαδικασία της ψήφισης του Σχεδίου Νόμου παράλληλα με επίμονο κοινοβουλευτικό έλεγχο. Εάν χαθεί αυτό το βήμα ερχόμαστε πάλι στα ίδια: Διαμαρτυρίες, ψηφίσματα, δικαστικές διαδικασίες αλλά το νομικό πλαίσιο θα παραμένει εχθρικό για τα αιτήματα της Στερεάς Ελλάδας εάν δεν γίνει εχθρικότερο.

Η πολιτική πίεση για να το φρένο της επέλασης των ΑΠΕ και ειδικότερα των αιολικών και των φωτοβολταϊκών στην Στερεά Ελλάδα για να έχει ενδεχόμενο αποτέλεσμα και να μην είναι «λόγια του αέρα» πρέπει να οργανωθεί και να ενταθεί άμεσα με κινητοποίηση της Περιφέρειας και των Δήμων καθώς και των συλλογικών φορέων και των πολιτών της Στερεάς.

Η κατεύθυνση δεν μπορεί να είναι ούτε αφηρημένη ούτε θολή. Στο Σχέδιο Νόμου πρέπει να ενταχθεί διάταξη με την οποία θα ρυθμίζονται τα ζητήματα των ΑΠΕ της Στερεάς Ελλάδας καθώς κατέχει την πρώτη θέση στην ανάπτυξη των αιολικών και των φωτοβολταϊκών αλλά βρίσκεται και στην κορυφή των σχεδιαζόμενων υποδομών αποθήκευσης ενέργειας. Σε αυτό το άναρχο επενδυτικό πάρτυ που εξελίσσεται και κυρίως δρομολογείται (δηλαδή υπάρχουν οι βεβαιώσεις και προχωρημένες αδειοδοτήσεις παραγωγής και εγκατάστασης) στον χώρο της Στερεάς Ελλάδας η Περιφέρεια δεν μπορεί πλέον να εξακολουθεί να παριστάνει τον «κινέζο» και να εξαντλείται μόνο σε βερμπαλιστικούς λεονταρισμούς.

Οι βασικοί άξονες της νομοθετικής πρότασης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας δεν μπορεί να είναι άλλοι παρά οι ακόλουθοι:

1.      Παγώνει (αναστέλλεται) έως το 2040 κάθε βεβαίωση παραγωγού, αδειοδότηση, εγκατάσταση και λειτουργία νέων σταθμών ΑΠΕ τουλάχιστον αιολικών και φωτοβολταϊκών.
2.    Το πάγωμα (αναστολή) αφορά σταθμούς ΑΠΕ που δεν έχουν ξεκινήσει εργασίες εγκατάστασης ή αυτές είναι σε αρχικό στάδιο διαμόρφωσης του χώρου, τρείς μήνες μετά την ψήφιση της διάταξης.
3.       Οι κανόνες αναστολής της εγκατάστασης των ΑΠΕ αφορούν το σύνολο των Περιφερειακών Ενοτήτων της Στερεάς Ελλάδας και εντός αυτών όλων των Δήμων.
4.       Από την αναστολή εξαιρούνται μόνο έργα μικρής εμβέλειας που πρόκειται να προωθηθούν από Ενεργειακές Κοινότητες Δήμων και  Αγροτικών Φορέων για την κάλυψη των αναγκών αυτοκατανάλωσης για υποδομές ύδρευσης, δημοτικού ηλεκτροφωτισμού και αγροτικής ή κτηνοτροφικής παραγωγής. Επίσης ομοίως επιτρέπεται η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ για αυτοκατανάλωση σε βιομηχανικές μονάδες και λοιπές παραγωγικές υποδομές.

Άλλωστε σύμφωνα με το άρθρο 7  της με αριθ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/144627/3247/ 19.12.2025 Απόφασης ΥΠΕΝ  «Χαρτογράφηση των περιοχών για την επίτευξη του στόχου για την ανανεώσιμη ενέργεια στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας το 2050, σύμφωνα με την παρ. 18 του άρθρου 33 του ν. 4936/2022 (ΦΕΚ 7365 Β/ 31.12.2025)» ορίζεται ότι « για τους χερσαίους αιολικούς σταθμούς όσο και για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς: α) οι σταθμοί που βρίσκονται σε φάση λειτουργίας και οι σταθμοί με Οριστική Προσφορά Σύνδεσης, εκτιμάται ότι θα καλύψουν τους στόχους του ΕΣΕΚ για το 2030. β) οι σταθμοί που βρίσκονται σε φάση λειτουργίας, οι σταθμοί με Οριστική Προσφορά Σύνδεσης καθώς και οι σταθμοί που βρίσκονται σε προηγούμενο στάδιο αδειοδότησης ήτοι σε στάδιο πλήρους αιτήματος για Οριστική Προσφορά Σύνδεσης εκτιμάται ότι θα υπερκαλύψουν τους στόχους του ΕΣΕΚ έως το 2050»

Συνεπώς η αναστολή εγκατάστασης και λειτουργίας ΑΠΕ στην υπερκορεσμένη Στερεά Ελλάδα έως το 2040 δεν θα επηρεάσει σε καμία περίπτωση την επίτευξη των στόχων του ΕΣΕΚ για το 2030 και το 2050.

Η Περιφερειακή Αρχή της Στερεάς Ελλάδας οφείλει να δράσει οργανωμένα και άμεσα για την προώθηση νομοθετικής ρύθμισης για την αναστολή εγκατάστασης των ΑΠΕ στην Στερεά έως το 2040 προκειμένου αυτή να ενταχθεί στο υπό διαβούλευση Σχέδιο Νόμου. Η αναμονή ως πεδίου έγερσης αυτής της στρατηγικής αξίωσης της διαδικασία διαβούλευσης του αναμενόμενου προ πολλού αλλά άφαντου Ειδικού Χωροταξικού των ΑΠΕ είναι τουλάχιστον λανθασμένη και ατελέσφορη. Η Περιφερειακή Αρχή οφείλει να κινητοποιήσει τις Δημοτικές Αρχές και τις τοπικές κοινωνίες, τους περιβαλλοντικούς φορείς και τους πολίτες της Περιφέρειας και να ασκήσει με τεκμηριωμένη πρόταση πολιτική πίεση στους βουλευτές για να υποστηρίξουν την πρόταση και την Κυβέρνηση για να την αποδεχθεί.