Ο Οργανισμός Πολιτιστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας (ΟΠΑΣΤΕ): Μία «μηχανή» για την άγρα πολιτικής πελατείας στην Στερεά Ελλάδα

 

ΕΙΣΗΓΗΣΗ του ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ

Στην Ειδική Συνεδρίαση Λογοδοσίας της 30ης Δεκεμβρίου 2025

Ο Οργανισμός Πολιτιστικής Ανάπτυξης Στερεάς Ελλάδας (ΟΠΑΣΤΕ) είναι αστική μη κερδοσκοπική εταιρία (ΑΜΚΕ) όπως είναι συνήθως οι ΜΚΟ. Μοναδικός μέτοχος είναι η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας. Είναι η μόνη Περιφέρεια που διατηρεί αστική μη κερδοσκοπική εταιρία με αυτή την μορφή και την αποστολή, η οποία μάλιστα, παρότι χρηματοδοτείται από την Περιφέρεια με 790.000 ευρώ το έτος  δεν περιλαμβάνεται, γιατί δεν έχει δηλωθεί, στους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και γιαυτό  δεν θεωρείται υποχρεωμένη να αναρτά αποφάσεις των οργάνων της στο Διαύγεια.

Μόλις τον Σεπτέμβριο του 2023 με αφορμή μία επιχορήγηση 20.000 ευρώ που πήρε από την Γενική Γραμματεία Αθλητισμού μπήκε δήθεν ως επιχορηγούμενος φορέας στο Μητρώο Επιχορηγούμενων Φορέων, όπου καταγράφονται σύλλογοι, ΜΚΟ κ.ο.κ. που επιχορηγούνται από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης. Αυτοί οι φορείς έχουν υποχρέωση να δημοσιεύουν απολογιστικά μόνο τις δαπάνες τους. Σε αυτό το Μητρώο ελάχιστοι έχουν πρόσβαση και γιαυτό δεν υποκαθιστά την Διαφάνεια που κατοχυρώνει η Διαύγεια.

Εκεί στο Μητρώο ο ΟΠΑΣΤΕ αναρτά τιμολόγια ή αποδείξεις δαπανών των φορέων που επιχορηγεί, δηλαδή επιχορηγεί τους φορείς πληρώνοντας ισόποσα τιμολόγια δαπανών τους π.χ. για εξέδρες, μαγνητοφωνικές εγκαταστάσεις, δαπάνες επικοινωνίας κλπ. Έτσι κανείς δεν διαπιστώνει με σαφήνεια το τελικό ποσό της δήθεν επιχορήγησης. Η ανάρτηση αυτή εξάλλου γίνεται πολλούς μήνες μετά.

Με αυτό τον τρόπο δήθεν καμουφλάρεται η αδιαφάνεια του ΟΠΑΣΤΕ.

Οι φορείς και τα ποσά που επιχορηγούνται φαίνονται μόνο στις Αποφάσεις των οργάνων του και δεν δημοσιεύονται πουθενά αλλού. Έτσι οι πολίτες της Στερεάς δεν γνωρίζουν ποιοι επιχορηγήθηκαν και με ποια ποσά.

Ας δούμε τους Απολογισμούς των ετών 2023 και 2024

Στον Απολογισμό του 2023 στοιχεία του οποίου παρατίθενται στον ακόλουθο Πίνακα αποτυπώνεται ευκρινώς η αποστολή του μηχανισμού του ΟΠΑΣΤΕ.

Ειδικότερα οι επιχορηγήσεις σε φορείς που αποτελούν σχεδόν το σύνολο των δαπανών εάν αφαιρέσουμε τα λειτουργικά και λοιπές δαπάνες  (εξαιρούμε και την έκτακτη επιχορήγηση του Κέντρου Ιστορίας Ευρυτανίας) ανέρχονται στο ποσό των 1.232.506,67 ευρώ και από αυτές τιμολογήθηκαν  1.191.908,63 ευρώ (συν 53.352,67 που ήταν απλήρωτα τιμολογημένα από το 2023) και πληρώθηκαν  1.213.358,20   ευρώ ενώ έμειναν απλήρωτα τιμολόγια 35.940, 20 ευρώ  για τον επόμενο χρόνο. Οι αυξημένες τουλάχιστον κατά 30% δαπάνες καλύφθηκαν με έκτακτη επιχορήγηση 320.000 ευρώ οι οποίες προστέθηκαν στην τακτική των 790.000 ευρώ και συνολικά ο ΟΠΑΣΤΕ εισέπραξε από την Περιφέρεια 1.110.000 ευρώ που μαζί με τα διαθέσιμα της 31.12.2022 που ανήλθαν σε 186.233,21 ευρώ είχε στο ταμείο του συνολικό ποσό 1.296.233.81 ευρώ.

Τα ανωτέρω αποτυπώνονται στον παρακάτω Πίνακα

Το 2023 ήταν χρονιά εκλογών. Η αύξηση των επιχορηγήσεων εξηγείται και αποδεικνύει απροκάλυπτα την αποστολή του ΟΠΑΣΤΕ. Το δημόσιο χρήμα του οφείλει να διαχειρίζεται με ορθολογισμό προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος με όρους χρηστής διοίκησης, διαφάνειας και λογοδοσίας μέσα από τον μηχανισμό του ΟΠΑΣΤΕ μετατρέπεται σε πολιτικό χρήμα και διατίθεται για την εξαγορά της πολιτικής επιρροής της παράταξης που διοικεί την Περιφέρεια «ανταλλάσσοντας» επιχορηγήσεις με φορείς από τους οποίους προσδοκά επικοινωνιακά ανταλλάγματα προβολής του εκλογικού συνδυασμού πλέον και όλα αυτά συνιστούν πελατειακή σπατάλη του δημοσίου χρήματος, γεγονός πολιτικά ανήθικο, άκρως αντιδημοκρατική συμπεριφορά,  σύμπτωμα διαφθοράς και ενδεχομένως ποινικά ελέγξιμο.  Έτσι οι επιχορηγήσεις γίνονται με αποκλειστικό γνώμονα την προσδοκία εκλογικής εύνοιας στο όνομα δήθεν της επίτευξης των σκοπών του ΟΠΑΣΤΕ, δηλαδή μίας δήθεν πολιτιστικής ανάπτυξης χωρίς κριτήρια, στόχους, αξιολόγηση, ακόμη και ανταγωνιστική, των σχεδίων δράσης των επιχορηγούμενων φορέων.

Ο απολογισμός του 2024 επιστρέφει στη πεπατημένη των μη εκλογικών χρονιών χωρίς όμως να μειωθεί ούτε στο ελάχιστο η κρίσιμη λειτουργία του ΟΠΑΣΤΕ ως μηχανισμού μετατροπής του δημοσίου χρήματος σε πολιτικό προς όφελος της διαμόρφωσης πελατειακών σχέσεων με φορείς της επιλογής της Περιφερειακής Αρχής καθόσον οι φορείς δεν επιχορηγούνται στην βάση κριτηρίων και αξιολόγησης τόσο της γενικής προσφοράς τους όσο και του ετήσιου πλάνου δράσης αλλά και της σημαντικότητας της επιχορηγούμενης εκδήλωσης. Πως άλλωστε να γίνει διαφορετικά αφού ο ΟΠΑΣΤΕ μοιράζει χρήματα και δεν ενδιαφέρεται για το πολιτιστικό αποτέλεσμα.

Συγκεκριμένα για το 2024 η εικόνα είναι η ακόλουθη:

Ειδικότερα οι δαπάνες επιχορηγήσεων αποτυπώνονται και στον παρακάτω Πίνακα:

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επιχορηγήσεις δεν αφορούν μόνο εκδηλώσεις πολιτιστικών φορέων αλλά καλύπτουν και τα αιτήματα αθλητικών δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων σε εύρος ανάλογο των πολιτιστικών. Επίσης χρηματοδοτούνται και αιτήματα των Δήμων και Δημοτικών Νομικών Προσώπων, της Εκκλησίας, αλλά και εκδόσεις κοκ. Όλα αυτά χωρίς κριτήριο αξιολόγησης. Αρκεί οι φορείς να είναι διαθέσιμοι να καταστούν πολιτικοί πελάτες του ΟΠΑΣΤΕ και της Περιφερειακής Αρχής Στερεάς Ελλάδας.

Η διαδικασία επιχορήγησης από τον ΟΠΑΣΤΕ  ως μηχανισμός μετατροπής του δημοσίου χρήματος σε πολιτικό

Ο μηχανισμός μετατροπής του δημοσίου χρήματος σε πολιτικό δομείται στη διαδικασία συγκέντρωσης αιτημάτων, αδιαφανούς ή ανύπαρκτης πολιτικής αξιολόγησης,  και μόνο, και σε κάθε περίπτωση αδιαφανούς καταγραφής και αποδοχής από το Γραφείο του Περιφερειάρχη και από τους χωρικούς Αντιπεριφερειάρχες καθώς καμία πρόταση δεν τίθεται απευθείας στην κρίση του Διοικητικού Συμβουλίου και της Εκτελεστικής Επιτροπής του ΟΠΑΣΤΕ, δηλαδή οι φορείς δεν την υποβάλλουν στον ΟΠΑΣΤΕ και δεν συζητείται εάν δεν προταθεί αποκλειστικά από τον ανωτέρω «διάδρομο» πελατειακής συναλλαγής. Άντε καμία φορά να κατεβάσει «δειλά» πρόταση  και η Πρόεδρος του ΟΠΑΣΤΕ. Τα όργανα του ΟΠΑΣΤΕ απλώς επικυρώνουν τις προτάσεις.

Μετά ακολουθεί η ενημέρωση του φορέα και η καθοδήγησή να φέρει τα τιμολόγια στο όνομα του ΟΠΑΣΤΕ για να πληρωθούν απευθείας οι προμηθευτές υπηρεσιών. Αυτές οι συντελεσθείσες δαπάνες υποτίθεται ότι αναρτώνται στις αρχές του επόμενου οικονομικού έτους στο Μητρώο Επιχορηγούμενων Φορέων. Εκεί εμφανίζονται τα στοιχεία των προμηθευτών (οικονομικών υποκειμένων) και όχι τα στοιχεία των επιχορηγούμενων φορέων. Πώς άλλωστε να γίνει διαφορετικά αφού ο ΟΠΑΣΤΕ εμφανίζεται και αυτός ως «μαϊμού» επιχορηγούμενος φορέας από την Περιφέρεια ενώ είναι στην ουσία φορέας της Γενικής Κυβέρνησης και όφειλε να αναρτά τις αποφάσεις στο Διαύγεια.

Το logo του ΟΠΑΣΤΕ μπαίνει στις αφίσες των εκδηλώσεων και οι εκπρόσωποι της Περιφερειακής Αρχής κορδώνουν στις εκδηλώσεις απολαμβάνοντας την ικανοποίηση ότι με την επιχορήγηση εξασφάλισαν την προσδοκία πολιτικής πελατείας και το χειροκρότημα. Κανείς από τους παριστάμενους δεν γνωρίζει ότι στην εκδήλωση αυτή χειροκροτούν για τα 350 ή 500 ευρώ ενίοτε και λιγότερα ενώ στην διπλανή κωμόπολη το χειροκρότημα στοιχίζει 1000 ή 2000 ευρώ και αλλού 5000 ευρώ και άνω, χωρίς κριτήριο αξιολόγησης, απλώς κάποιοι είναι πιο απαιτητικοί ή ζητάνε την ημέρα που ο Περιφερειάρχης και οι πέντε Αντιπεριφερειάρχες είναι πιο γαλαντόμοι.

Αυτή είναι η μηχανή του ΟΠΑΣΤΕ. Καμία συνεισφορά στην Πολιτιστική Ανάπτυξη, καμία ντροπή, καθαρά μετατροπή του δημοσίου χρήματος σε πολιτικό χρήμα προς άγρα πολιτικής πελατείας.

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΑΣ

Εμείς διατυπώνουμε για μία ακόμη φορά και εγγράφως την πρόταση της παράταξή μας

1.    Κατάργηση του ΟΠΑΣΤΕ και θέση σε εκκαθάριση.

2.  Διατήρηση στον Προϋπολογισμό της Περιφέρειας του ποσού των 790.000 ευρώ για επιχορήγηση πολιτιστικών αλλά και αθλητικών φορέων (ενδεχομένως και ορθότερα με διακριτό κονδύλι και κωδικό).

3.    Ανάληψη της αρμοδιότητας λήψης απόφασης από την Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικής Μέριμνας της Περιφέρειας για την οποία προτείνουμε μετατροπή και επέκταση του αντικειμένου της. Εξάλλου η αναβάθμισή της θα ενισχύσει το περιφερειακό σύστημα διακυβέρνησης

4.  Συνακόλουθα μετατροπή της ανωτέρω Επιτροπής σε Επιτροπή Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (ή Εργασίας και Κοινωνικής συνοχής και συμπερίληψης) με την προσθήκη αρμοδιοτήτων για Πολιτισμό, Παιδεία, Αθλητισμό, Νέα Γενιά κλπ και άλλες δράσεις κοινωνικής συνοχής με αποφασιστικό χαρακτήρα.

5.    Η διαφάνεια εξασφαλίζεται πλέον με την δημοσίευση των Αποφάσεων της Επιτροπής, δηλαδή και των επιχορηγήσεων στο Διαύγεια αλλά και με την δημόσια πρόσκληση των ενδιαφερόμενων φορέων να καταθέτουν τεκμηριωμένα τις προτάσεις τους, ενόψει και σχετικής διάταξης που περιλαμβάνει το Προσχέδιο του Κώδικα Αυτοδιοίκησης για την παροχή χορηγιών σε πολιτιστικούς και λοιπούς φορείς.

6.   Η ανάληψη της αρμοδιότητας από την ως άνω Αποφασιστική Επιτροπή διασφαλίζει πέραν της διαφάνειας, τον πολιτικό έλεγχο και την λογοδοσία και κατευθύνει τα διαθέσιμα ποσά σε επίτευξη αποκλειστικά σκοπών πολιτιστικής και κοινωνικής ανάπτυξης προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος, της κοινωνικής συνοχής και της συμπερίληψης.

Μέχρι την υλοποίηση της παραπάνω πρότασης, για την οποία  θέτουμε χρονικό ορίζοντα το τέλος της θητείας της παρούσας επιτροπής και την εκλογή νέας αλλά και πιθανή ολοκλήρωση της νέας νομοθεσίας, η λειτουργία του ΟΠΑΣΤΕ πρέπει να διεξάγεται με νέους και κοινά αποδεκτούς κανόνες. Συγκεκριμένα:

1.   Να ενημερωθούν δημοσίως όλοι οι φορείς της Περιφέρειας που ασχολούνται με τους καταστατικούς σκοπούς του ΟΠΑΣΤΕ ότι μπορούν να καταθέτουν προτάσεις επιχορήγησης

2.   Να διατυπωθεί συγκεκριμένη φόρμα (σαν τεχνικό δελτίο) για κάθε αντικείμενο πρότασης και να τεθεί στη διάθεση όλων των φορέων της Περιφέρειας

3.  Οι προτάσεις να κατατίθενται αποκλειστικά και απευθείας στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΠΑΣΤΕ, να αξιολογούνται και να διαβαθμίζονται από την Εκτελεστική Επιτροπή και την τελική απόφαση να λαμβάνει το Διοικητικό Συμβούλιο.

4. Να κατατίθενται σε τακτά χρονικά διαστήματα στο Μητρώο Επιχορηγούμενων Φορέων παραστατικά για το σύνολο των επιχορηγήσεων.

5.   Να ενημερωθούν οι φορείς για την λειτουργία του Μητρώου καθώς στο άμεσο μέλλον θα κληθούν να καταχωρηθούν σε αυτό για να λαμβάνουν νομίμως επιχορηγήσεις.

Τέλος ζητώ να μας ενημερώσετε

1.    Εάν ολοκληρωθεί η ανάρτηση του συνόλου των παραστατικών στο Μητρώο Επιχορηγούμενων Φορέων για τα έτη 2022, 2023 και 2024.

2.    Εάν προτίθεσθε να φέρετε ενώπιον του Περιφερειακού Συμβουλίου εγκαίρως, ήτοι κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, το απολογισμό του ΟΠΑΣΤΕ για το 2025, τον ισολογισμό, το ετήσιο πρόγραμμα δράσης και τον Προϋπολογισμό του 2026 του Οργανισμού.

Η παράταξή μας ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ Η ΣΤΕΡΕΑ και εγώ προσωπικά επιφυλάσσομαι να θέσω τα ανωτέρω και σε αρμόδιες αρχές ελέγχου προκειμένου να αξιολογηθεί και από αυτές το έως τώρα  πλαίσιο συγκρότησης και λειτουργίας του ΟΠΑΣΤΕ.

Επιφυλάσσομαι κατά την συζήτηση της παρούσας εισήγησης να καταθέσω και στοιχεία περαιτέρω τεκμηρίωσης που έχω υπόψη μου.

Για μας η υπόθεση αυτή έχει μείζονα πολιτική και θεσμική σημασία και ο μόνος ορθός δρόμος είναι εκείνος που χαράζεται με τις προαναφερόμενες προτάσεις στο σύνολό τους.

Καλούμε την πλειοψηφία και όλες τις παρατάξεις να τον χαράξουμε εγκαίρως και από κοινού.

Χαλκίδα, 20 Δεκεμβρίου 2025

 

Ο Εισηγητής του θέματος

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ι. ΚΑΤΣΟΥΛΗΣ

Περιφερειακός Σύμβουλος

Παράταξη ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ Η ΣΤΕΡΕΑ

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι από το σύνολο των δαπανών που πληρώθηκαν το 2023 και 2024 ύψους 1.213.358,20+728.611,61=1.971.969,81 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ),  δηλαδή είναι συντελεσμένες,  στο Μητρώο Επιχορηγούμενων Φορέων έχουν αναρτηθεί λίγο πριν την εκπνοή του 2025 (26.12.2025) μόλις 278.400,40+53.781,70 =331.182,10 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) Δαπάνες. Δηλαδή, μόνο το 20,18%!!!. Οι άλλες ύψους 1.640.787,71 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) αγνοούνται παραβιάζοντας ακόμη και αυτή την «δήθεν» διαδικασία διαφάνειας και λογοδοσίας.