Η Διαφάνεια έχει περιορισμούς και η λογοδοσία είναι «άβατο»;

 

Στην Ειδική συνεδρίαση της 27.4.2026 για την Λογοδοσία της Περιφερειακής Αρχής εισηγήθηκα το 

ΘΕΜΑ: Άσκηση πολιτικού ελέγχου δια της διατύπωσης ερωτήσεων και αίτησης χορήγησης εγγράφων στις Αναπτυξιακές Εταιρίες της Περιφέρειας.

Ειδικότερα ανέφερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Με την από 10.11.2025 έγγραφη ερώτησή μου προς τον κ. Περιφερειάρχη ζήτησα συγκεκριμένη ενημέρωση για την λειτουργία των Αναπτυξιακών Εταιριών: Αναπτυξιακή Φθιώτιδας Α.Ε. Ο.Τ.Α. και δ.τ. «Φθιωτική Αναπτυξιακή Α.Ε.» και β) Αναπτυξιακή Φωκική Α.Ε. ΟΤΑ με δ.τ. «ΑΝ.ΦΩ. Α.Ε.», και ειδικότερα για τυχόν αναθέσεις και συμβάσεις άνω των 2500 ευρώ καθώς διαπίστωσα ότι στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό  Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ) μόνο η Αναπτυξιακή Εύβοιας Α.Ε. έχει αναρτήσει τα ανωτέρω έγγραφα ενώ αντιθέτως οι δύο άλλες αναπτυξιακές εταιρίες δεν έχουν προβεί σε καμία σχετική ανάρτηση. Επίσης ζητούσα να μου κοινοποιηθεί το link της διαύγειας των δύο αυτών εταιριών.

Συγκεκριμένα μεταξύ των άλλων έγγραφα:

«Κύριε Περιφερειάρχη,

Η διαφάνεια, ως γνωστό, οφείλει να διέπει κάθε δράση διαχείρισης δημοσίου ή κοινοτικού χρήματος αλλά τεκμηριώνει και την εμπέδωση της χρηστής διοίκησης. Ο ρόλος του πολιτικού ελέγχου που οφείλουμε να ασκούμε ως Περιφερειακοί Σύμβουλοι μας υποχρεώνει να αναζητούμε και πληροφορίες της υπό την ευρεία έννοια περιφερειακής διακυβέρνησης, κυρίως όσες δεν δημοσιεύονται ή δεν έχουν γίνει αντιληπτές από εμάς οι σχετικές δημοσιεύσεις.

Με βάση τα παραπάνω παρακαλώ να τεθούν υπόψη τα ακόλουθα δεδομένα είτε με την μορφή εγγράφων εφόσον υπάρχουν είτε με την μορφή τεκμηριωμένης απάντησης με την απαιτούμενη αιτιολογία.

Παρακαλώ ενημερώστε με εάν οι Αναπτυξιακές Εταιρίες στις οποίες οι Περιφέρεια κατέχει την πλειοψηφία των μετοχών με την επωνυμία αντίστοιχα: α) Αναπτυξιακή Φθιώτιδας Α.Ε. Ο.Τ.Α. και δ.τ. «Φθιωτική Αναπτυξιακή Α.Ε.» και β) Αναπτυξιακή Φωκική Α.Ε. ΟΤΑ με δ.τ. «ΑΝ.ΦΩ. Α.Ε.», κατά την τελευταία τριετία ήτοι από 1.1.2023 έως και σήμερα έχουν προβεί σε Προσκλήσεις- Προκηρύξεις για σύναψη δημοσίων συμβάσεων, έχουν αναθέσει δημόσιες συμβάσεις και έχουν συνάψει δημόσιες συμβάσεις.

Εάν Ναι παρακαλώ να μου χορηγηθεί κατάλογος των ενεργειών αυτών ανά κατηγορία, δηλαδή Προσκλήσεις- Προκηρύξεις, Αναθέσεις, Συμβάσεις.

1.         Πόσες και ποιες ανά κατηγορία των ανωτέρω ενεργειών έχουν δημοσιευτεί στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό  Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ); Παρακαλώ να μου χορηγηθεί σχετικός κατάλογος με το αντίστοιχο ΑΔΑΜ.

2.         Για τις ανωτέρω Αναπτυξιακές Εταιρίες παρακαλώ να μου γνωστοποιήσετε το link τους στο Πρόγραμμα «Διαύγεια»……………….»

Επειδή παρήλθαν πάνω από 75 ημέρες χωρίς να λάβω απάντηση επανήλθα με νέα γραπτή ερώτηση και αίτηση χορήγησης εγγράφων την 26.1.2026 όπου μεταξύ των άλλων αναφέρω:

«……………………………………Με έγγραφη ερώτησή μου στις 10.11.2025 είχα ζητήσει ενημέρωση εκτός των άλλων για τα ακόλουθα:

1.         Οι Αναπτυξιακές Εταιρίες με την επωνυμία αντίστοιχα: α) Αναπτυξιακή Φθιώτιδας Α.Ε. Ο.Τ.Α. και δ.τ. «Φθιωτική Αναπτυξιακή Α.Ε.» και β) Αναπτυξιακή Φωκική Α.Ε. ΟΤΑ με δ.τ. «ΑΝ.ΦΩ. Α.Ε.», κατά την τελευταία τριετία ήτοι από 1.1.2023 έως και σήμερα έχουν προβεί σε Προσκλήσεις- Προκηρύξεις για σύναψη δημοσίων συμβάσεων, έχουν αναθέσει δημόσιες συμβάσεις και έχουν συνάψει δημόσιες συμβάσεις;

2.         Πόσες και ποιες ανά κατηγορία των ανωτέρω ενεργειών έχουν δημοσιευτεί στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό  Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ);

3.         Για τις ανωτέρω Αναπτυξιακές Εταιρίες παρακαλώ να μου γνωστοποιήσετε το link τους στο Πρόγραμμα «Διαύγεια».

Η παραπάνω ερώτηση, παρότι έχουν παρέλθει περισσότερες από 75 ημέρες, δεν έχει απαντηθεί.

Οι αιτούμενες πληροφορίες σχετίζονται με τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από το άρθρο 38 του Ν. 4412/2016 και το άρθρο 2 της ΚΥΑ 76928/13.7.2021.

Σε συνέχεια της Ερώτησης αυτής ακολουθεί άλλο έγγραφο Αίτησης Χορήγησης Εγγράφων.»

Στο δε από 26.1.2026 Αίτημα χορήγησης εγγράφων ανέφερα:

«Α. 1. Παρακαλώ να μου χορηγηθεί κατάλογος Προσκλήσεων  Προκηρύξεων, Αναθέσεων, Συμβάσεων με οικονομικό αντικείμενο άνω των 2.500 ευρώ που έχουν δημοσιεύσει, αναθέσει και καταρτίσει οι ανωτέρω Εταιρίες από το 1.1.2023 έως και σήμερα

2. Παρακαλώ να μου χορηγηθεί σχετικός κατάλογος με το αντίστοιχο ΑΔΑΜ για όσες από τις ανωτέρω Πράξεις έχουν δημοσιευτεί στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό  Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ).

Β. Παρακαλώ να μου χορηγηθεί αντίγραφο του Καταστατικού, του Κανονισμού Λειτουργίας και κάθε άλλου Κανονισμού (π.χ. προμηθειών κλπ) καθώς και η πλέον πρόσφατη Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου περί κατανομής καθηκόντων στον Πρόεδρο του Δ.Σ. και στα ασκούντα εκτελεστικά καθήκοντα μέλη ή στον Διευθυντή τους εάν υπάρχει.

 

ΕΚΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Επί των ερωτήσεων και των αιτημάτων χορήγησης εγγράφων έλαβα την 31^η Μαρτίου 2026 και την 2^α  Απριλίου 2026 τις αντίστοιχες απαντήσεις τις οποίες επισυνάπτω στην παρούσα εισήγηση.

Α. Το από 30.3.2026 με αριθ. πρωτ. 81/2026 Διαβιβαστικό έγγραφο της Προέδρου του Δ.Σ. της Αναπτυξιακής Φωκικής Α.Ε. ΟΤΑ με δ.τ. «ΑΝ.ΦΩ. Α.Ε.», κ. Αραβαντινού με το οποίο μου κοινοποιούνται οι δύο ομοειδείς ως προς το περιεχόμενο από 16.3.2026 και 18.3.2026 αντίστοιχα  γνωμοδοτήσεις του Δικηγόρου κ. Παλούκη οι οποίες του ανατέθηκαν με το Πρακτικό με αριθ. 250/19.2.2026 (Θέματα 6 και 7). Ο γνωμοδοτών αποφαίνεται ότι ο Περιφερειάρχης και οι Περιφερειακοί Σύμβουλοι δεν δικαιούνται να ζητούν και να λαμβάνουν ενημέρωση για την λειτουργία της Αναπτυξιακής Εταιρίας της Περιφέρειας καθώς αυτή δεν υπάγεται στους φορείς της Αυτοδιοίκησης και ουσιαστικά περιορίζεται σε μία γενική θεώρηση του νομικού καθεστώτος της Αναπτυξιακής καταλήγοντας ότι αυτή είναι εκτός του πεδίου πολιτικού ελέγχου της Περιφέρειας. Βέβαια στην από 16.3.2026 Γνωμοδότησή του αποφαίνεται ότι μπορούν να απαντηθούν ορισμένως τα ερωτήματά μου και ειδικότερα « Εξ όλων των ανωτέρω και σε σχέση με τα υποβληθέντα ερωτήματα, έχω την άποψη ότι μπορούν να χορηγηθούν απαντήσεις επί των αναφερομένων, αλλά με την αυστηρή προϋπόθεση ότι οι παρεχόμενες απαντήσεις -πληροφορίες είναι γενικές, στατιστικού περιεχομένου, χωρίς ονομαστικές αναφορές και άλλες λεπτομέρειες»

Η κ. Πρόεδρος του Δ.Σ. της ΑΝ.ΦΩ. Α.Ε, ούσα μάλιστα και Περιφερειακή Σύμβουλος, αρκέστηκε μόνο στο να κοινοποιήσει την Γνωμοδότηση μη αποδεχθείσα προφανώς ούτε την τελευταία υπόμνηση του κ. Παλούκη περί παροχής έστω γενικών πληροφοριών. Τα στοιχεία αυτά μόνο η ιδία μπορούσε να παράσχει χωρίς μάλιστα να χρειαστεί άλλη έγκριση καθώς το Καταστατικό της Εταιρίας της παρέχει και ευρεία διοικητική αρμοδιότητα. Προφανώς θεώρησε βολικό να κρυφτεί πίσω από την Γνωμοδότηση του ως άνω δικηγόρου.

Β. Με το από 27.2.2026 με αριθ. Πρωτ. 20/2026 έγγραφο απαντά επιμελώς και αναλυτικά αρνούμενος ουσιαστικά την απάντηση στα ερωτήματά μου ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Αναπτυξιακής Φθιώτιδας κ. Σπυρίδων Κωσταράς.

Ο πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Αναπτυξιακής Φθιώτιδας υποστηρίζει μία αρκετά διαδεδομένη θέση κυρίως των Διευθυντικών Στελεχών των Αναπτυξιακών Εταιριών περί της διαχειριστικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας των Αναπτυξιακών Εταιριών  των ΟΤΑ από τους ΟΤΑ, Δήμους ή Περιφέρειες που έχουν την πλειοψηφία των μετοχών τους. Η συζήτηση αυτή είναι μάλιστα επίκαιρη λόγω και της υπαγωγής τους στο Μητρώο Γενικής Κυβέρνησης και του αγώνα που διεξάγουν οι συλλογικοί φορείς της Αυτοδιοίκησης για να διαφύγουν από αυτή την υπαγωγή. Ενδεχομένως δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι δεν έχει κατατεθεί στον δημόσιο διάλογο το αντίστοιχο «Βιβλίο» του Προσχεδίου του Κώδικα Αυτοδιοίκησης.

Η βάση των επιχειρημάτων αυτής της ακραίας θέσης ενέχει πάντως τον κίνδυνο να οδηγήσει συντόμως τις Αναπτυξιακές Εταιρίες στην πλήρη απαξίωση και κατάργηση ιδίως όταν τα επιχειρήματα αυτά οδηγούν στην εμπέδωση της αδιαφάνειας και της άρνησης δημόσιας λογοδοσίας.

Και οι δύο Επικεφαλής των ως άνω Αναπτυξιακών Εταιριών αμυνόμενοι στο αίτημά μου για παροχή πληροφοριών επιχειρώντας να περιφρουρήσουν  αυτές από τον έλεγχο του Περιφερειακού Συμβουλίου και να τις αναγνωρίσουμε ως οιωνοί «Βατικανό» δεν κατανοούν ότι υπονομεύουν αυτό ακριβώς που επιχειρούν να προστατεύσουν.

Οι ερωτήσεις μου και το αίτημα χορήγησης εγγράφων δεν εντάσσονται σε διαδικασία άσκησης διοικητικού ελέγχου αλλά συνιστούν λειτουργία πολιτικού ελέγχου, δηλαδή διερεύνησης σχετικά με την τήρηση κανόνων διαφάνειας  καθώς διαπίστωσα ότι δεν αναρτούν στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό  Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ) τις συμβάσεις άνω των 2.500 ευρώ αντιθέτως με την τρίτη Αναπτυξιακή Εταιρία της Περιφέρειας, την Αναπτυξιακή Εύβοιας που ενημερώνει το ΚΗΜΔΗΣ αλλά και τον Αναπτυξιακό Οργανισμό «Σκαπάνη».

Επίσης ως Περιφερειακός Σύμβουλος έχω το δικαίωμα να γνωρίζω τα έργα και τις δράσεις που υλοποιούν οι Αναπτυξιακές Εταιρίες της Περιφέρειας, τους προϋπολογισμούς αυτών των έργων,  τις διαδικασίες ανάθεσης και το στάδιο εξέλιξης  τους. Επισημαίνω δε ότι το πεδίο πληροφόρησης των Περιφερειακών Συμβούλων είναι ευρύτερο και ειδικότερο εκείνου που καταστρώνεται για την ενημέρωση των πολιτών (πχ. ΚΗΜΔΗΣ, Διαύγεια κοκ.). 

Καμία από τις αιτούμενες απαντήσεις δεν εμπίπτει στην προστασία προσωπικών δεδομένων, εκτός εάν η προστασία εκτείνεται σε κάθε πληροφορία  και σκοπεύει στην κατοχύρωση της αδιαφάνειας δεδομένου ότι η λειτουργία των Αναπτυξιακών Εταιριών των ΟΤΑ σε περιβάλλον Ανωνύμων Εταιριών και Ιδιωτικού Δικαίου δεν αναιρεί τον σκοπό τους ο οποίος είναι αυτοδιοικητικού χαρακτήρα, και εν γένει εντάσσεται στους αναπτυξιακούς σκοπούς της Περιφέρειας όπως άλλωστε αναφέρεται ρητά στα Καταστατικά των ανωτέρω Αναπτυξιακών Εταιριών.

Οι απαντήσεις στα ερωτήματά μου θα ήταν απλές και ολιγόλογες:

Ως προς την ανάρτηση αναθέσεων και συμβάσεων με ποσό άνω των 2500 ευρώ μπορούσαν να απαντήσουν είτε ότι δεν έχουν τέτοιες αναθέσεις ή συμβάσεις, προφανώς ψευδώς, είτε ότι δεν υποχρεούνται να αναρτήσουν αυτές στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό  Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ). Επί της δεύτερης απάντησης προφανώς υπάρχει αντίλογος αλλά αυτός είναι στο πεδίο περεταίρω έρευνας..

Ως προς την χορήγηση στοιχείων για τις συμβάσεις αυτές υπάρχουν επίσης δύο δρόμοι: Είτε παροχή στατιστικών στοιχείων χωρίς την ταυτοποίηση των συμβαλλομένων ή ακόμη και των ποσών. Είτε παροχή των αντιγράφων χωρίς την αναγραφή των συμβαλλομένων. Ο πρώτος δρόμος υπηρετεί την αδιαφάνεια, ο δεύτερος την διαφάνεια.

Επιλέχθηκε και από τις δύο Αναπτυξιακές Εταιρίες  η γραμμή της απόλυτης άρνησης, επικαλουμένων επιχειρημάτων που απαξιώνουν τον αυτοδιοικητικό χαρακτήρα των εταιριών, εκθειάζουν την αδιαφάνεια και αφήνουν αναπάντητο το κεντρικό ερώτημα:

1.               Για ποιο λόγο υπάρχουν αυτές οι αναπτυξιακές εταιρίες;

2.               Για ποιο λόγο η Περιφέρεια και οι ΟΤΑ που μετέχουν σε αυτές κατέβαλαν δημόσιο χρήμα για το μετοχικό τους κεφάλαιο ή ενδεχομένως τις ενισχύουν δια της πιθανής αύξησης του μετοχικού τους κεφαλαίου;

3.               Ο κύκλος εργασιών τους σε ποιο βαθμό αναφέρεται στην συμμετοχή τους στην ανταγωνιστική ελεύθερη αγορά και σε ποιο βαθμό καθορίζεται από την συμμετοχή των ΟΤΑ και των λοιπών κοινωνικών εταίρων που μετέχουν σε αυτές;

4.               Τα εκτελούμενα από αυτές έργα και δράσεις καθώς και τα προγράμματα στα οποία μετέχουν, συμπεριλαμβανομένων και των χρηματοδοτούμενων από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους είναι εκτός της σφαίρας των δημοσίων πολιτικών που έχει ενδιαφέρον να ασκεί και να παρακολουθεί η Περιφέρεια;

5.               Είναι ο πολιτικός έλεγχος (κρίσιμο καθήκον των μειοψηφιών)  για τις ανωτέρω δράσεις μια λειτουργία που πηγάζει από την δημοκρατική αρχή και εμπεδώνει την διαφάνεια και την λογοδοσία;

Τα ανωτέρω ερωτήματα καλείται να απαντήσει ο κ. Περιφερειάρχης και τα μέλη του Περιφερειακού Συμβουλίου που μετέχουν στα αντίστοιχα Διοικητικά Συμβούλια.

Τέλος, ως προς το αίτημά μου για την χορήγηση κανονιστικών εγγράφων όπως Καταστατικό, Κανονισμός Λειτουργίας κ.λ.π. η άρνησή τους αποδεικνύει την δογματική προσήλωση στην αδιαφάνεια καθώς αυτά είναι ήδη δημοσιευμένα κυρίως στο ΓΕΜΗ και τα είχα υπόψη μου πολύ πριν τα αιτηθώ.

Αναμένοντας την απάντηση σας επιφυλάσσομαι για την περεταίρω διερεύνηση του «δικαιώματος αδιαφάνειας» ενώπιον του Υπουργείου Εσωτερικών και της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.

21.4.2026

Ο εισηγητής Περιφερειακός Σύμβουλος

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ι. ΚΑΤΣΟΥΛΗΣ

Παράταξη ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ Η ΣΤΕΡΕΑ